Adam
Olbracht Przyjemski - założyciel Rawicza
... wielokrotnie przemieszczamy się jednym z
głównych traktów naszego miasta - ulicą Adama Olbrachta Przyjemskiego. Co wiemy
o tej postaci?
Większość
odpowie: „był założycielem Rawicza". I dla wielu ta podstawowa informacja staje
się wystarczająca. Jednak przyjrzyjmy się Adamowi Olbrachtowi Przyjmie -
Przyjemskiemu trochę dokładniej.
Sam siebie
tytułował: „Korony Polskiej pierwszy oboźny, kasztelan gnieźnieński, hrabia na
Miejskiej Górce, baron z Osiecznej, dziedzic Sierakowa, Masłowa, Szymanowa,
Dębna i wielu innych folwarków".
Król
Władysław IV, w podpisanym w roku 1638 edykcie lokacyjnym dla miasta Rawicza, w
stosunku do Przyjemskiego użył słów:
„Kiedy przeto szlachetnie urodzony Adam
Olbracht Przyjma - Przyjemski, oboźny koronny, mąż tak z powodu świetności rodu
i wybitnych zalet umysłu i serca, jak i z powodu zasług swoich przodków
względem naszego najjaśniejszego domu i Rzeczypospolitej ... nam nadzwyczaj
drogi, postanowił (od samego gruntu) założyć i wybudować miasto na gruncie swoim
dziedzicznym w pobliżu swojej wsi Sierakowo i nazwać je od imienia herbu swego
rodu Rawicz i żądał na to naszej zgody: My, jak i przy każdej innej sposobności
... tak i obecnej jego prośbie jesteśmy przychylni i dajemy nasze pozwolenie na
założenie wyżej wymienionego miasta tym naszym pismem".
Adam
Przyjma - Przyjemski herbu Rawicz (Panna na niedźwiedziu) żył w latach ok. 1590
- 1644. Był synem Andrzeja i Katarzyny Leszczyńskiej. W wieku dojrzałym brał
aktywny udział w życiu politycznym ówczesnej Polski. Pełniąc funkcję oboźnego
wielkiego koronnego uczestniczył w walkach ze Szwecją, o Inflanty, Prusy
Królewskie i okolice ujścia Wisły. Pełniąc obowiązki kasztelana gnieźnieńskiego
brał udział w pracach senatu Rzeczypospolitej.
Był
dziedzicem Osiecznej koło Leszna oraz kilkunastu wsi w okolicach Sierakowa.
Będąc sam katolikiem, osiedlał w swoich dobrach protestantów, opuszczających
Śląsk i Czechy w konsekwencji wojny 30 - letniej. Dla nich na gruntach
należących do wsi Sierakowo założył w 1638 roku na tzw. „surowym korzeniu",
obdarzone przywilejami królewskimi miasto Rawicz, fundując m.in. świątynię
protestancką i udostępniając mieszczanom działki pod budowę oraz materiał do
postawienia domostw i miejsc pracy.
Był również
fundatorem klasztorów franciszkańskich na Goruszkach w Miejskiej Górce oraz w
Osiecznej.
Był
dwukrotnie żonaty: w roku 1618 z Zofią Grzymułtowską, a po jej śmierci (1620
r.) z Anną Grudzińską, z którą miał córkę Zofię Teresę.
Po swej
śmierci, w 1644 roku pochowany został w kościele parafialnym w Osiecznej, gdzie
do dziś znajduje się poświęcone mu skromne epitafium.
Piękny jego
portret warto zobaczyć wśród licznych eksponatów w Muzeum Ziemi Rawickiej.
Janusz M.
Hamielec