Wędrując po Rawiczu (10)

sobota, 27 wrzesień 2008

Dodane przez: Anonim

Kościół pw. Św. Andrzeja Boboli w Rawiczu

... z bardziej lub mniej odległych miejsc spoglądamy na masywną wieżę i monumentalną bryłę poewangelickiego kościoła pod wezwaniem Św. Andrzeja Boboli.

Podchodząc blisko, można dokładnie przyjrzeć się tej wspaniałej, zabytkowej budowli, ostatnio (1996/97) dzięki staraniom proboszcza księdza kanonika Kazimierza Wylegały, pięknie wewnątrz odrestaurowanej przez specjalistyczną firmę Ludwika Kazimierczaka z Poznania.

Obecny kościół pod wezwaniem Św. Andrzeja Boboli nie jest pierwszą świątynią stojącą w tym miejscu. Już w 1639 roku wybudowany został zbór ewangelicki w miejscu wyznaczonym przez założyciela miasta - Adama Olbrachta Przyjemskiego. Zbór spłonął w pożarze miasta w 1707 roku. Kolejna budowla wzniesiona została w latach 1724 - 1729. Również ona spłonęła w 1801 roku. Odbudowa w latach 1803 - 1808 według projektu Karola Gotharda Langhansa doprowadziła do powstania świątyni o kształcie zbliżonym do obecnego. Niestety, kolejny pożar w roku 1915 (może starsi rawiczanie pamiętają) zniszczył konstrukcje drewnianą wnętrza, stropów, dachu i wieży kościoła. Po kolejnej odbudowie (1915 - 1917), w ciągu dwóch lat powstał obecny kościół. Zachowano w większości pierwotny projekt, przy odbudowie wykorzystano dawne mury obwodowe, ale zamiast drewna zastosowano nowoczesny wówczas żelazobeton.

Do roku 1945 świątynia ta służyła mieszkającym w Rawiczu ewangelikom i nosiła wezwanie Świętej Trójcy. Od lipca 1946 roku, po poświęceniu przez księdza proboszcza Alojzego Beckera, jest to kościół katolicki pod wezwaniem Św. Andrzeja Boboli. W latach 1946 - 1970 funkcjonował jako kościół filialny parafii p.w. Chrystusa Króla, a od 1970 jest świątynią parafialną.

Omawiany kościół wybudowany został w stylu klasycystycznym, na planie prostokąta, z masywną wieżą od strony północnej. U stóp wieży znajduje się główne wejście do świątyni, obramowane potężnym portalem z dwoma kolumnami (jest to wspólny element dekoracyjny 4 kościołów projektowanych przez Langhansa - oprócz rawickiego, warto je zobaczyć w Sycowie, Dzierżoniowie i Wałbrzychu, przy czym ten ostatni nadal służy ewangelikom). Wieża jest w dolnej części prostokątna, w górnej natomiast cylindryczna, tuż pod galeryjką dostrzec możemy wielkie, okrągłe otwory, przesłonięte ażurowym ornamentem. To stamtąd rozlega się donośny głos dzwonów o imionach: Andrzej, Maryja i Maksymilian. Najwyższa, widoczna z bardzo daleka część wieży, zwieńczona jest kopułą wspartą na ośmiu kolumnach. Kopuła została pokryta miedzianą blachą w 1975 roku. Całość zamyka duża pozłacana kula, mająca około 1 metra średnicy oraz blisko 2 - metrowy, metalowy krzyż.

Wejdźmy do wnętrza świątyni. W kruchcie pod wieżą przeczytać możemy krótką historię budowli i informacje o powołanej do życia w 1970, a erygowanej w 1976 roku parafii. Ujrzymy tutaj dwie okazałe figury: Chrystusa z dziećmi oraz św. Antoniego. Na ścianach są również dwie tablice pamiątkowe: okolicznościowa, poświęcona żołnierzom 55 Poznańskiego Pułku Piechoty i informacyjna, mówiąca o przeprowadzonym w 1966 roku remoncie kościoła.

Przejdźmy dalej, przed główny ołtarz. Wnętrze kościoła wybudowano na rzucie wpisanego w prostokąt owalu (elipsy) wyznaczonego przez 16 wysokich, wspartych na kwadratowych słupach kolumn, z głowicami w stylu jońskim oraz dwa piętra balkonów (empor). Kolumny podtrzymują potężny, owalny plafon, wsparty na profilowanym gzymsie, ozdobiony w centrum sztukaterią.

Znajdujący się w prezbiterium ołtarz główny pełnił w kościele ewangelickim dwie funkcje: ołtarza i ambony. W jego centralnym miejscu znajduje się tabernakulum z literami „Alfa i Omega" na metalowych drzwiach (tymi znakami wyrażamy, że Bóg jest początkiem i końcem wszechrzeczy). Nowy stół (mensa) z beżowego marmuru, wykonany został podczas ostatniej renowacji świątyni, w roku 1997. W dolnej części ołtarza (antepedium) dostrzec można płaskorzeźbę Baranka Bożego „otwierającego pieczęcie tajemnic Boskich". Nad tabernakulum widnieje płaskorzeźba z postacią Chrystusa Zmartwychwstałego, uzupełniona sylwetkami dwóch strażników Grobu i symbolami aniołków. Po bakach znajdują się dwie płaskorzeźby z postaciami świętych z atrybutami: po lewej Piotra z kluczem i Marka z księgą, a po prawej Pawła z mieczem i Łukasza z księgą. Górna część ołtarza pełniła kiedyś funkcję ambony. Obecnie znajduje się tam rzeźba patrona kościoła i parafii Św. Andrzeja Boboli. Nowe, murowane stopnie przed ołtarzem wykonał w 1997 roku zakład Leszka Nadolnego z Leszna. W prezbiterium znajdują się też: ołtarz posoborowy z ambonką  - dzieło warsztatu snycerskiego p.p. Berdyszaków ze Śremu (1973 r.), zabytkowa chrzcielnica ze sceną chrztu Chrystusa w Jordanie (z pocz. XIX w.), wolnostojący krzyż (praca Romana Dworaka z Rawicza, z drugiej połowy lat 90 - tych), dwa okazałe kandelabry i stylowe meble. Na ścianach wiszą dwa obrazy: Matki Boskiej Częstochowskiej (kopia obrazu z Jasnej Góry namalowana przez Antoniego Suchaneckiego z Rawicza w roku 1977 - pamiątka peregrynacji kopii obrazu jasnogórskiego w dniach 13/14 października 1977 roku) oraz Św. Maksymiliana Marii Kolbego, tego samego malarza z roku 1983.

W kościele warto zobaczyć 6 stylowych, dębowych konfesjonałów. Na bocznych ścianach świątyni umieszczone zostały drewniane płaskorzeźby czterech ewangelistów, wykonane w latach 80 - tych w warsztacie Tomasza Michalika z Rawicza. Obejrzeć można też kilka obrazów pochodzących z czasów nam współczesnych: Miłosierdzia Bożego („Jezu ufam Tobie" pędzla B. Gogolewskiej z Poznania), Najświętszego Serca Pana Jezusa (sygn. „Lenart 1972"), Matki Boskiej Nieustającej Pomocy (w pięknej rzeźbionej ramie z napisem „W nowym 1000 - leciu nieustannie wspomagaj nas 966 - 1966") oraz Św. Józefa z małym Jezusem (dzieło U. Pietrzyńskiej z Poznania). Nieopodal obrazu M.B. Nieustającej Pomocy ostatnio zawieszono stylizowany krzyż - pamiątkę spotkania Jana Pawła II z młodzieżą w Poznaniu, 3 czerwca 1997 roku.

Spoglądając w kierunku tylnej części świątyni ujrzymy wspaniałe, monumentalne, 50 - głosowe organy, jedne z największych w Polsce, zbudowane przez znaną firmę Schlaga w latach 1917 - 1918. Instrument ten został gruntownie odrestaurowany i unowocześniony na początku lat 80 - tych. Często koncertują na nim znani polscy mistrzowie muzyki organowej.

Kiedy wejdziemy na balkon I piętra, zobaczymy jeszcze kilka obrazów polskich świętych i błogosławionych, które namalował rawiczanin A. Suchanecki. Przedstawiają one: bł. O. Rafała Kalinowskiego (1835 - 1907), bł. Urszule Ledóchowską (1865 - 1939), bł. Faustynę Kowalską (1905 - 1938), bł. Bpa Michała Kozala (1893 - 1943), bł. Marię T. Ledóchowską (1853 - 1922) oraz św. Brata Alberta (1845 - 1916).

Kościół pod wezwaniem Św. Andrzeja Boboli jako budowla (w obecnym kształcie) obchodził w 1997 roku swoje 80 - lecie. Nie jest to zatem obiekt bardzo stary, jednak ze względu na swój charakter i wartość (kościół wpisany jest do rejestru zabytków), godny uwagi i dokładnego poznania przez każdego mieszkańca Rawicza.

Janusz M. Hamielec